Dag 24: Belorado - San Juan de Ortega

 Dag 24 : van Belorado naar San Juan de Ortega (23.9km) 

De temperaturen zijn een beetje gezakt, we wandelen nu in een aangenaam 20 graden met zelfs een beetje wind… een pak gezelliger om de vele kilomers te trotseren vandaag. 

De etappe is er ééntje in twee delen, het tweede deel met de laatste 12 kilometer was de mooiste, helemaal door een een groot bos door, volledig omgeven door hoge bomen en heerlijk in de schaduw. Dit deel van de etappe heet de ‘montes de oca’, op de pico de la pedraja staat plots een groot herdenkingsteken, hier werd begin jaren 2000 een massagraf teruggevonden met niet minder dan 300 onschuldige burgerslachtoffers, doodgeschoten tijdens de Spaanse burgeroorlog in 1936; een beklijvende plek. 

Tijdens de pelgrimstochten was dit bos helaas niet de makkelijkste doortocht voor pelgrims, heel wat bendes en gevaarlijke dieren zwaaiden er de plek, daarom liet san juan de ortega er een klooster bouwen, ook die resten zijn nog zichtbaar. 

Aangekomen in het gelijknamig stadje, neem ik mijn intrek in een gezellige albergue, er is ook een gezamenlijk eetmoment s’avonds. Dat vind ik altijd zeer gezellig. Ik zit aan tafel met Emily uit de US, het valt mij op dat elke amerikaan die ik hier spreek op de camino (en dat zijn er veel) enorm begaan is met wat er aan de gang is in de usa, sommigen zijn heel kwaad, anderen zijn gevlucht naar Europa, allen zijn ze absoluut niet blij met wie er de plak zwaait. Conservatieven incluis. 

Morgen een lange etappe naar Burgos. Daarna stap ik over op de fiets, daar kijk ik naar uit, even een andere beweging !

Dag 23: Santo Domingo de la Calzada - Belorado

 Dag 23: van Santo Domingo de la Calzada naar Belorado (22km) 

Soms moeten we ook echt zeggen zoals het is: dit was geen mooie etappe. Voornamelijk omdat we langs de autosnelweg hebben gestapt (uiteraard niet op de weg maar een pad ernaast, maar bon…). Mooi langs links, maar lelijk langs rechts met veel auto’s. Die toeteren al eens vriendelijk naar pelgrims maar na vijf keer heb je het ook gehad. 

Ondertussen hebben we de regio van La Rioja achter ons gelaten en zitten we in de regio Castilla Y Leon. Poef, weg zijn de wijngaarden. 

De weg was dan wel een tegenvaller vandaag, het gezelschap was dat allerminst, dat heb je dan met de camino. Stukje gewandeld met twee vrouwen uit zuid-nederland. 1 van hen was helaas al voor de tweede keer weduwe, haar eerste man stierf op 55; haar tweede man op 64. Zo jong, zeg ik, wat verdrietig voor jou, voeg ik eraan toe. Neen, zeg ze, niet verdrietig, ik heb maar liefst twee keer de hoofdprijs geschoten. Mijn beide echtgenoten waren de liefste mannen die er zijn, ik ben gelukkig dat ze in mijn leven waren. 

Later komen we toe in Belorado, een schattig dorpje, helemaal afgestemd op de pelgrims (wat zouden deze dorpjes zijn zonder de camino, vraag ik me af). Ik heb een hostel gevonden zonder stapelbedden en dat maakt mij alvast zeer blij, want ik geraak nooit in het hoogste bed geklommen. Daarna drink ik nog een welverdiend pintje met Tim uit Malta (12 points go to…) en Christian uit Nederland, echt zeer gezellig. In het bed naast mij is er een zuid-koreaans vrouw, ik stel haar enkele vragen en zij geeft haar antwoord in chatgpt van het koreaans naar het engels, ze kent België, ‘van de wafels’ zegt chat gpt. Zo zie je maar, werldberoemd zijn we. 

Voor ik afsluit, nog even een shout out naar mijn liefste neefje Mauro, die ook de blog leest, heb ik vernomen, love you!

Dag 22: Najera - Santo Domingo de la Calzada

 Dag 22: van Najera naar Santo Domingo de la Calzada (20.7 km)

Een heerlijk rustige dag op de camino want slechts 20 kilometer achter de kiezen… mijn voeten zien er iets gelukkiger uit en ik ook, zo mogen er nog een paar dagen komen ;))

Stilaan zijn we de regio van La Rioja aan het verlaten en dat voel je ook aan het landschap. Een zee van groen, een oase voor mij. Aangekomen in Santo Domingo, weer zo’n rustig spaans stadje waar de tijd lijkt stil te staan. Met wel een belangrijke bijzonderheid, een fantastisch mooie kathedraal waar sinds jaar en dag … een haan en een kip in leven. Jawel, dat lees je goed, pluimvee in de kathedraal en dat al eeuwen lang. 

Dat maakt blijkbaar deel uit van een oeroude legende dat de volledige stad beheerst (je ziet hier overal beelden van de haan en de kip). De legende is wat lang dus ik zal ze inkorten: een jongeman die samen met zijn ouders op pelgrimstocht is, werd onterecht beschuldigd van diefstal. Als straf werd hij opgehangen, zijn ouders vertrekken kapot van verdriet op pelgrimstocht. Bij hun terugkomst ontdekken ze dat hun zoon niet dood is, zijn voeten werden omhoog gehouden door de heilige santo domingo. De ouders gaan bij de rechter en vertellen dat hun zoon nog leeft, waarop de rechter declameert ‘uw zoon is zo levend als deze gebakken kip op mijn bord’, waarop de kip levend en wel van zijn bord vliegt. De zoon werd vrijgesproken en zo ontstond de legende van de heilige kip in de kathedraal. Je ziet de kip hier op de foto: 

Met mijn ticketje van de kathedraal kon ik ook nog eens de toren bezoeken (nog een paar honderd treden erbij…) en het mooie klooster van sint franciscus. Aangekomen in de albergue worden we uitgenodigd door twee franse heren om hen te vervoegen aan tafel, de man heeft superlekkere pasta gemaakt. De typische pelgrimshartelijkheid. Zalig. 

Dag 21: Logrono - Najera

 Dag 21: van Logrono naar Najéra (28,5km)

Zijn - we - er - al?! Dat is het enige dat ik kon bedenken de laatste kilometer van deze zeer lange dag. Bijna 29km achter de kiezen … dat is echt iets te veel, ik neem mij voor om zo’n dagen niet meer in te plannen. Werkelijk alles doet zeer. 

Maar toch nog even deze statistieken na 21 dagen: 

- bijna 400 kilometer gestapt 

- 580.000 stappen gezet (kid you not) 

- 15 blaren doorprikt 

Sinds gisteren zitten we trouwens niet meer in het bergachtig gebied van da Navarra, we zijn ondertussen afgedaald in de regio van La Rioja, jullie weten misschien wat dat betekent? Jawel: wijn, wijn, wijn… en dat zie je duidelijk aan het landschap, we wandelen kilometerslang langs de wijnranken. Straks eens proeven als we op een terras zijn… 

Ik had vandaag veel tijd om na te denken en dus nam ik een beslissing over een stukja van mijn traject. Tussen burgos (waar ik binnen enkele dagen ben) en Léon ligt de gevreesde ‘Meseta’ , een kilometerslange woestijn en ééntonig landschap waar je als pelgrim gedurende 6-7 dagen doormoet. Die meseta… ik las er al veel over, volgens sommigen echt een beproeving, volgens anderen het echte moment om tot diepe bezinning te komen. Ik was er eigenlijk heel erg tegen op aan het zien, tot een andere pelgrim mij op een idee bracht: waarom de meseta niet fietsen ipv te stappen? Dan ben je er op drie dagen door, ipv vier. Wat een goed idee: ik breng eens variatie in mijn inspanning, terwijl ik dezelfde weg doe maar ik ben drie dagen eerder in compostela wat plots mij de mogelijkheid geeft om tot Finistera te wandelen, het echte eindpunt van de camino volgens zo goed als elke pelgrim. Finistera is het uiterste puntje van spanje, tot aan de oceaan en een fantastisch manier om de camino te eindigen volgens velen. 

Voila dat is dus wat ik ga doen! Het was even een knop omdraaien in mijn hoofd maar ik kijk er ook ontzettend naar uit. 

Vanavond nog een leuk intermezzo gehad, ‘sweet caroline’ gezongen met een groep spanjaarden die buiten op café een karaokebar geopend hadden. Heel luid meezingen, hard lachen, 26 graden, schoon leven. 

Dag 20: Los Arcos - Logrono

 Dag 20 : van Los Arcos naar Logrono (27.6 km) 

Twintig dagen op pad… dat is bijna drie weken op de camino, ik kan het echt niet geloven. Het lijkt alsof ik gisteren ben vertrokken en toch niet. Ik heb al zoveel mensen ontmoet, op zoveel plekken geslapen, zoveel kilometers gewandeld, dat het lijkt alsof ik al veel langer weg ben. 

Is er iets dat ik mis? Eerlijk gezegd: neen. Met uitzondering van saar en de kinderen waar ik heel veel aan denk en heel veel over praat, mis ik echt zo goed als niets. Dat is een heel bijzondere ervaring. Maar het is zo, ik zit in een heel prettige camino-bubbel en het is hier fijn vertoeven voor enkele weken. 

Vandaag is een laaaaaange dag, zoveel kilometers moeten er afgetapt worden en mijn benen voelen zwaar aan (je zou denken dat mijn lichaam went aan deze inspanning maar eerlijk gezegd is het protest van mijn voeten nog steeds groot). Ik babbel bijna de hele weg met Brian, een superlieve man uit Michigan. Brian is gepensioneerd maar heeft een best zware rugzak, zijn oudste zoon was zwaar verslaafd, het duurde vier jaar voor hij zijn kleinzoon mocht zien en hij stierf bijna aan longcovid. Maar hij geraakte door alles door en hij blijft naar de mooie kant van het leven kijken. Bij het afscheid nemen geeft hij mij een ‘big hug’, hij zegt dat ons gesprek de weg vandaag minder zwaar heeft gemaakt. Toch bijzonder hoe je op de camino, heel snel op zeer open gesprekken overstapt. 

Logrono is een heel grote stad, dat overvalt mij altijd een beetje na uren in de natuur te stappen. Maar het is ook een zeer leuke stad. Het is wemelt hier van de bars en restaurants, je voelt overal een gigantische ambiance hangen, duizenden mensen lopen door deze straten op een gezellige zaterdagavond, overal is er een zeer uitgelaten sfeer, we drinken enkele pintjes en eten pinchos.

Ik leg mij neer op het stapelbed en kijk naar mijn voeten, morgen weer een zware stap-dag, nog even volhouden dus!

Dag 19: Estella - Los Arcos

 Dag 19: van Estella naar Los Arcos (22km) 

Na Estella was onze eerste rendez-vous met een historisch punt, Irache, waar een prachtige Benedictijns kloosters ons opwachtte, blijkbaar reeds bestaande sinds de 10de eeuw. Maar Irache is voor pelgrims vooral belangrijk omwille van de ‘Wijn Fontein’. Het woord zegt het zelf: een fontein waar sinds 1991; wijn uit vloeit (zie foto). Dagelijks stroomt er ongeveer 100 liter wijn uit de fontein met de bedoeling om pelgrims van de lokale drank te voorzien. Boven de fontein hangt het volgende devies: ‘Pelgrim, indien je in Santiago wil toekomen met kracht en vitaliteit, van deze grote wijn, moet je drinken en klinken op jouw gezondheid’. 

Wie ben ik om zo’n mooie traditie niet in ere te houden, ik neem dus mijn schelp en hoewel het 8.30 s’morgens is, neem ik een grote slok rode wijn. Salute! 

We zetten vol goede moed de tocht verder. ‘We’ dat is Hélène, een Lyonaise en ikzelf, voorlopig volgen we dezelfde route en het is aangenaam samen stappen. Ondertussen ontmoet ik ook twee Filipino’s, man en vrouw, we babbelen een beetje over mijn voorliefde voor Azië. Ik vraag hen of dit hun eerste keer is in Europa ‘No we dit the Europe’s highlight tour in 2011’. En toen keken ze mij een beetje schuldbewust aan ‘Belgium not one of the highlights’. Hoezo ?! Dringend eens in gesprek gaan met de highlights tour operator!

Ondertussen wandelen we in de stralende zon verder, het landschap is overwegend groen, felgroen en geel, tegen de mooie bergwanden van de Navarra streek. Mijn Hoofd is helemaal leeg, wat een zalig gevoel. Sommigen vragen zich af of ik tot nieuwe inzichten kom hier op deze camino, maar eerlijk gezegd, merk ik daar weinig van tot nu toe. Het enige wat er zich in mijn hoofd afspeelt, is de stilte en de rust. Misschien komen er wel nieuwe gedachten of inzichten in de komende weken. Maar voor nu, is dit prima. 

Aangekomen in los arcos, ploffen we ons neer met een grote groep pelgrims in een café op het plein van dit kleine dorpje. De sfeer is uitgelaten, de drank vloeit rijkelijk. Eten doen we in de pelgrimsherberg, ik praat met een nieuw zeelander, zijn vrouw in gestorven en deze tocht is een eerbetoon aan haar. Ze was 45; mijn leeftijd binnen drie weken.

Moergen is een pittige dag, 28,5 km, in de pikkende zon. Sloppel!

Dag 18: Punte de Reina - Estella

 Dag 18: van Puente de Reina naar Estella (22km) 

Zweten zweten zweten, wat was het weer warm vandaag. Ik draag de hele dag een petje, en ondertussen is mijn linkeroor zelfs verbrand. 

Mooie etappe, opnieuw langs die groene weilanden met grote gele vlakten, met dank aan de bloemen. 

De stad zijn we uitgegaan via de beroemde ‘Puente de la Reina’ (zie foto), een fantastische mooie romaanse brug die de stad met de omwalling zal verbinden, naar welke Reina of koningin de brug vernoemd werd, daar zijn de historici het niet over eens. 

We gaan de vallei van Maneru in, langs de Rio Salado, een zogezegde ‘gezouten rivier’ waar volgens de legende, paarden dood gingen nadat ze van het water gedronken hadden. 

Ondertussen piekt de zon en dat het landschap ook, stijgen en dalen zoals steeds op camino-wegen, het laatste uur van de wandeling van de dag is zoals steeds het zwaarste. 

Het valt mij op dat in elk dorp dat we voorbij komen, heel wat palestijnse vlaggen hangen. Het is hier duidelijk een zeer belangrijke kwestie en het verbaast me ook niet helemaal dat in dit baskenland, ze gevoelig zijn aan de onafhankelijkheid van de palestijnse staat. Je voelt toch dat ook hun eigen identiteit hier sterk doorweegt. Alles is in het baskisch, naast het spaans, en in pamplona was er hier en daar ook de vlag van de spaanse republiek te bespeuren. 

Aangekomen in Estella komen Hélène en ik de vrolijke groep Brabandse vrouwen tegen, ze nodigen ons uit om hen te vervoegen aan tafel, heel gezellig. 

Lo on egin ~~ Slaapwel in het Baskisch. 

Dag 17: Pamplona - Puente de la Reina

 Dag 17 : van Pamplona naar Puente de la Reina (24km) 

Jongens en meisjes, wat een beauty was deze etappe, het duurde even voor we de stad uit waren (bizar maar sinds dat ik op de camino ben kan ik de stadsgeluiden minder verdragen) maar toen we de grote velden in gingen werd het landschap meteen verrassend mooi. Wat zich voltrok was een ongeziene ongereptheid van de natuur, kilometerslange velden, en grote groene en gele vlakten voltrokken zich voor ons. 

In de verte, tegen de bergen in, zagen we plots tientallen en tientallen grote windmolens opduiken, allemaal op één lange lijn tegen de flank aan, ik probeerde ze te tellen maar ben gestopt toen ik aan 60 was, ze voorzien blijkbaar de stad Pamplona aan energie en elektriciteit, zeer indrukwekkend. 

Een beetje later komen we nog zo’n belangrijk herkenningspunt voor pelgrims tegen  (foto): het sinds 1996 kunstwerk van de artiest Vincente Galbete: ‘waar de wegen van de wind en de sterren elkaars kruisen’. Dit kunstwerk (waar pelgrims over de eeuwen heen op staan) is een beeld dat ik van in het begin meedraag, omdat het zo vaak voorkomt in blogs, sites en boeken dat ik over de camino heb gelezen. Het feit dat ik er eindelijk voor mag staan, doet me iets. Ik kan soms nog steeds niet goed geloven dat ik deze reis echt aan het ondernemen ben, en dat er nog vijf weken te gaan zijn op deze camino.

Voor de rest is het uitzicht op dit herkenningspunt gewoonweg verbluffend. Daarna dalen we verder af in de vallei. 

Onze eindetappe van vandaag, het mooie Puente de la Reina is een historische stop: volgens de eerste pelgrimsgids dat bijgehouden werd in de codex calixtinus komen hier de verschillende camino wegen uit Frankrijk samen. 

De stad ontdekken en de mooie ‘Puente’ zal voor morgen zijn want nu vallen de oogjes toe. Buenas noches.

Dag 16: Zubiri - Pamplona

 Dag 16: van Zubiri naar Pamplona (21km) 

Dit gaat wellicht een korte blogpost worden want mijn ogen vallen toe. Deze nacht was ik om 4u wakker, de reden is onbekend maar nu ben ik wel doodmoe. 

Mooie tocht naar Pamplona achter de rug, ook de zon was van de partij. Laatste dag samen met Jeanne, we gaan haar heel hard missen. Zo een grappige en vrolijke madam. 

Ik las in een camino-blog dat Goethe zei ‘Europa entstand über den Jacobsweg’ en dat kan ik enkel beamen, je ontmoet hier dagelijks een mengelmoes van europese culturen, maar ook heel wat niet-europeanen kom je tegen. Ik sprak lang met Dan, een leuke australiër en dan heb je ook nog heel wat aziatische pelgrims, met een grote meerderheid uit Taïwan.

Voor we pamplona binnengaan moeten we eerst een lelijke voorstad trotseren maar éénmaal de prachtige stadomwalling voorbij zijn, kunnen we echt genieten van wat deze stad te bieden heeft. 

Na een bezoek aan de Kathedraal (WAW) gaan we de verplichte pinxos proeven in een lokale bar, avondeten doen we in een Ramen bar (niet zeer spaans,,,) samen met chad de amerikaan, dan de australiër, hélène de française en twee jolige belgen. 

Dag 15: Roncesvalles - Zubiri

 Dag 15: van Roncesvalles naar Zubiri (21.5km)

Twee weken onderweg op deze camino, ik kan het eigenlijk niet geloven… het lijkt wel een eeuwigheid hoewel de dagen hier ook voorbij vliegen…. 

Deze dag dag viel - enkel letterlijk :)) - in het water, zes uur lang wandelen in de gieeeetende regen. Er kwam geen einde aan, gelukkig waren de landschappen wel zeer mooi. En kon ik die zware poncho eens uit mijn rugzak halen. Voor de rest: natte voeten en een doorweekt ‘klakske’. 

Wandelen doe ik sinds eergisteren met Hélene, een française uit Lyon en Jeanne, een waalse uit Halle. Grappig want ik ben hier nog niet zoveel belgen tegengekomen. Wat wel heel cool is: Jeanne is best een gekende actrice in franstalig België (zoek even op, jeanne abraham op google of insta, je ziet ze hier bij mij op de foto), ze heeft een hoofdrol in de franstalige versie van de dertigers, een hoofrol in een film op prime en ze speelde in the big fuck up, die serie met willem de schrijver op streamz. Leuke madam om kennis te maken. 

Rond 14u waren we al zubiri, niemand had zin om veel pauzes te houden en om 16u zat ik al te aperitieven met mijn amerikaanse camino-vriend chad. Verder is ein zubiri werkelijk niets te beleven. Maar dat maken we morgen goed … in Pamplona! 

Dag 14: Saint Jean Pied de Port - Roncesvalles

 Dag 14: van Saint Jean Pied de Port naar Roncesvalles (26km) 

IK BEN DE PYRENEEËN OVER !!

Nochtans zag het er niet goed uit deze ochtend: regen en mist en aan de ontbijttafel heel wat discussie over welke weg te nemen: de col over of langs de autobaan? Ik was zelf meer dan gebrand om die Pyreneeën te trotseren over de bergen dus de gedachte om langs een autoweg te moeten stappen, kon ik niet verdragen. Probleem was dat het niet meteen duidelijk was wat de exacte weersituatie was in de bergen (sommigen spraken van 20cm sneeuw en -10 graden …. Slik). Ondertussen kon ik mijn mede-wandelaarster al niet meer overtuigen om de bergen te nemen, en zat ik dus in een tweestrijd.

Maar je kent mij: éénmaal dat er een gedachte in mijn hoofd zit… dus mijn koppigheid overwon de angst om wat dan ook tegen te komen en ik besloot ervoor te gaan. De bergen in en de col over. Dat was het doel. 

De eerste kilometers waren al meteen flinke kuitenbijters, gelukkig bleef het weer relatief stabiel en rond kilometer 6 kwam ik eindelijk twee andere pelgrims tegen, samen met de amerikaan chad zetten we de tocht verder. Mijn benen voelen zeer goed, ik heb dan ook al meer dan 200km in de spieren, met grote dank ook aan aan mijn schoenen. Ik heb mijn zware bergschoenen geruild voor een lichere trailversie na mijn blaren-miserie en dat is mijn redding geweest (ik heb de zware schoenen ook teruggestuurd); met dank aan Annik voor de GOUDEN TIP om lichtere schoenen mee te nemen, Dankjewel ! Je hebt mijn camino gered.

Tegen dat we aan de eerste refuge waren, voelden we ons al meer op ons gemak. Het weer bleef stabiel, wel nat, maar we bespeurden geen sneeuw en hoewel de zichtbaarheid moeilijk was, konden we nog steeds de weg duidelijk onderscheiden en dus bleven we met goede moed stijgen. 

Onderweg enkele prachtige taferelen tegengekomen (foto) en ondertussen stegen we meter per meter. Ons doel: de top, de legendarische Col De Lepoeder, op 1.440m. 

Enkele uren later was het dan zover : de Col, waar de slag voor Roncesvalles werd uitgevochten rond het jaar 780 tussen Karen de grote en Roland, bereikten we in de dichte mist. 

Wat een heerlijk gevoel. Het leek wel even de top van de wereld. Nat en moe zetten we de afdaling richting Roncesvalle in. 

Ondertussen hebben we Spanje bereikt. In de gigantische albergue van Roncesvalle kreeg ik bed nummer 237, buenas noches a todos.